Klasa energetyczna budynku – od kiedy wchodzi w życie i co oznacza dla właścicieli nieruchomości?

Do 29 maja 2026 roku Polska – podobnie jak pozostałe państwa członkowskie UE – ma obowiązek dostosować przepisy krajowe do wymogów dyrektywy EPBD 2024/1275. Jedną z kluczowych zmian jest system klas energetycznych budynków oznaczanych literami od A do G. Choć projekt nowego rozporządzenia został opublikowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii już w lipcu 2024 roku, na dzień dzisiejszy przepisy wykonawcze nie zostały jeszcze ostatecznie przyjęte. Wyjaśniamy, co planowane zmiany mogą oznaczać dla właścicieli nieruchomości.

Skąd pochodzi wymóg wprowadzenia klas energetycznych?

Polska przez długi czas nie posiadała jednolitego, czytelnego systemu klasyfikacji energetycznej budynków. Na dotychczasowych świadectwach charakterystyki energetycznej funkcjonuje tzw. suwak – graficzne przedstawienie wskaźnika EP, które dla większości właścicieli i nabywców nieruchomości może być mało czytelne i trudne do porównania między obiektami.

Impulsem do zmiany stała się unijna dyrektywa 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 roku, znana jako EPBD (Energy Performance of Buildings Directive). Zobowiązuje ona wszystkie państwa członkowskie do wprowadzenia spójnego systemu klasyfikacji energetycznej budynków – analogicznego do dobrze znanych etykiet na sprzęcie AGD. Termin implementacji upływa 29 maja 2026 roku. Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało projekt odpowiedniego rozporządzenia w lipcu 2024 roku, jednak ostateczny kształt przepisów krajowych i dokładna data ich wejścia w życie nie zostały jeszcze potwierdzone.

Czym będzie klasa energetyczna budynku?

Klasa energetyczna ma być syntetycznym wskaźnikiem efektywności energetycznej budynku. Będzie określać, ile energii zużywa dany obiekt w ciągu roku na ogrzewanie, chłodzenie, wentylację i przygotowanie ciepłej wody użytkowej – a w przypadku budynków użyteczności publicznej również na oświetlenie. Wynik będzie odniesiony do powierzchni użytkowej i wyrażony w kWh/(m²·rok).

Zgodnie z dyrektywą EPBD podstawowa skala ma obejmować siedem klas – od A do G:

A – budynki bezemisyjne (ZEB) o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię, niewytwarzające emisji CO₂ z paliw kopalnych w miejscu użytkowania.

B – budynki o niskim zapotrzebowaniu na energię, znacznie poniżej przeciętnej.

C – budynki o umiarkowanym zapotrzebowaniu na energię; poziom zbliżony do obecnego standardu nZEB wymaganego dla nowo wznoszonych budynków.

D – budynki o podwyższonym zapotrzebowaniu na energię.

E – budynki o znacznym zapotrzebowaniu na energię.

F – budynki o wysokim zapotrzebowaniu na energię.

G – budynki o bardzo wysokim zapotrzebowaniu na energię, potocznie zwane wampirami energetycznymi. Klasa G to nie tylko etykieta – w perspektywie kolejnych lat może wiązać się dla właściciela z realnymi obowiązkami i rosnącymi kosztami.

Ponadto dyrektywa przewiduje możliwość przyznania przez państwa członkowskie dodatkowej klasy A+.

Klasa energetyczna budynku jak obliczyć?

Wyznaczenie klasy energetycznej nie będzie czymś, co można zrobić samodzielnie na podstawie rachunków za prąd czy gaz. Będzie to sformalizowany proces obliczeniowy, przeprowadzany przez uprawnionego certyfikatora zgodnie z obowiązującą metodologią. 

Jak obliczyć klasę energetyczną budynku?

Przegrody budowlane. Specjalista będzie badał ściany, dach, strop, podłogę i okna pod kątem współczynnika przenikania ciepła U. Im lepiej dobrana izolacja, tym mniejsze straty ciepła i korzystniejszy wynik końcowy.

System grzewczy i źródło energii. Rodzaj ogrzewania – gazowe, elektryczne, pompa ciepła, biomasa – jego sprawność oraz stosowany nośnik energii bezpośrednio wpłyną na obliczany wskaźnik EP.

Wentylacja. Wentylacja naturalna wiąże się ze znacznymi stratami energii. Rekuperacja, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, powinna istotnie poprawić wynik w bilansie energetycznym.

Przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Sposób podgrzewania wody będzie integralną częścią bilansu i nie może być pominięty w obliczeniach.

Orientacja budynku i zyski solarne. Nasłonecznienie oraz rozmieszczenie przeszkleń mają wymierny wpływ na zyski ciepła ze słońca, które certyfikator uwzględni w modelu obliczeniowym.

Na podstawie zebranych danych wyliczony zostanie wskaźnik EP, a następnie porównany z granicznymi wartościami dla poszczególnych klas.

Jak sprawdzić klasę energetyczną budynku już teraz?

Jeśli dla danej nieruchomości zostało już wystawione świadectwo charakterystyki energetycznej, można je zweryfikować w Centralnym Rejestrze Charakterystyki Energetycznej Budynków prowadzonym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Rejestr jest ogólnodostępny i pozwala potwierdzić autentyczność dokumentu na podstawie jego unikalnego numeru.

Należy mieć na uwadze, że świadectwa wystawione przed wejściem w życie nowych przepisów nie będą zawierać klas literowych.

Właściciele, którzy chcą już teraz orientacyjnie ocenić, gdzie ich nieruchomość może znaleźć się na nowej skali, mogą sięgnąć po aktualne świadectwo i sprawdzić wartość wskaźnika EP. Według projektu rozporządzenia dla domu jednorodzinnego wartości EP poniżej 50–60 kWh/(m²·rok) odpowiadałyby w przybliżeniu klasom A lub B, natomiast EP powyżej 200–300 kWh/(m²·rok) sytuowałoby budynek w okolicach klas F lub G.

Co planowane zmiany mogą oznaczać dla właścicieli nieruchomości?

Warto rozwiać mit, który często pojawia się w dyskusjach o EPBD: samo wprowadzenie klas energetycznych nie nałoży na właścicieli natychmiastowych obowiązków modernizacyjnych. Zmienią się forma i metodologia świadectwa.

Sprzedaż i wynajem nieruchomości. Świadectwo charakterystyki energetycznej jest wymagane przy transakcjach już dziś. Po wejściu nowych przepisów będzie zawierało czytelną klasę literową, co powinno bezpośrednio wpłynąć na postrzeganie wartości nieruchomości.

Dostęp do dofinansowania. Programy takie jak „Czyste Powietrze” już dziś premiują inwestycje poprawiające efektywność energetyczną. Można się spodziewać, że w miarę wdrażania EPBD klasa energetyczna stanie się coraz ważniejszym kryterium przy przyznawaniu dotacji i preferencyjnych kredytów.

Ogłoszenia o sprzedaży i wynajmie. Dyrektywa przewiduje, że klasa energetyczna budynku będzie musiała być podawana w każdym ogłoszeniu o sprzedaży lub najmie nieruchomości.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

System klas energetycznych budynków ma wejść w Polsce w życie w związku z wymogami dyrektywy EPBD 2024/1275. Podstawą klasyfikacji będzie wskaźnik EP wyrażający roczne zapotrzebowanie na energię pierwotną. Samo wdrożenie nowych przepisów nie powinno tworzyć natychmiastowych obowiązków dla właścicieli – zmieni się przede wszystkim forma świadectwa. Realne skutki będą jednak odczuwalne w obszarze wartości rynkowej nieruchomości, warunków dofinansowania i długoterminowych perspektyw modernizacyjnych.

W RW Projekt od ponad 15 lat sporządzamy świadectwa charakterystyki energetycznej, audyty energetyczne oraz projektowane charakterystyki energetyczne na potrzeby pozwoleń budowlanych. Obsługujemy klientów indywidualnych i deweloperów na terenie Białegostoku, całego województwa podlaskiego i nie tylko. Jeśli chcesz wiedzieć, w jakiej klasie może znaleźć się Twój budynek po wejściu nowych przepisów – skontaktuj się z nami. Doradzimy i pomożemy przygotować się na nadchodzące zmiany.